ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายในการควบคุมการจำหน่ายเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

Problems of Law enforcement in distribution controlling of cosmetic products via electronic commerce

บทคัดย่อ

บทความนี้ กล่าวถึง การซื้อ-ขายสินค้าผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก และเป็นธุรกิจที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว และมีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจมากขึ้น โดยเฉพาะธุรกิจเครื่องสำอางที่มีการจำหน่ายในช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ที่มีผู้ประกอบการทั้งรายใหญ่และรายย่อย เหตุที่การซื้อขายเครื่องสำอางทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เนื่องจากผู้บริโภคสามารถเข้าถึงได้ง่ายและสะดวกสบายไม่เสียเวลาเดินทาง แต่การซื้อขายเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ กลับพบว่า มีปัญหาในเรื่องของการให้ความคุ้มครองผู้บริโภคในด้านต่างๆ เช่น เมื่อเกิดความเสียหายแก่ผู้บริโภคแล้ว ไม่สามารถติดตามตัวผู้ประกอบการมาลงโทษได้ เพราะรัฐไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับผู้ประกอบการเหล่านี้ หรือปัญหาในการควบคุมคุณภาพเครื่องสำอางที่จำหน่ายผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ภายหลังจดแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ซึ่งแม้กฎหมายของประเทศไทยจะกำหนดให้เจ้าหน้าที่สามารถสุ่มตรวจสอบผลิตภัณฑ์เหล่านี้ได้ แต่ในทางปฏิบัติจริงกลับพบว่าไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายกับกรณีดังกล่าวได้เนื่องจากจำนวนเจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอที่จะปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว และการสุ่มตรวจสอบผลิตภัณฑ์ที่มีการจำหน่ายผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์นั้นกระทำได้ยาก ดังนั้นผู้เขียนจึงเสนอให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจมีส่วนร่วมในกระบวนการผลิตเครื่องสำอางหรือให้สถานประกอบการส่งผลิตภัณฑ์เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบผลิตภัณฑ์ได้ทุกปี ผู้เขียนได้ศึกษาแนวทางการคุ้มครองผู้บริโภคที่มีการซื้อเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ โดยศึกษาประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน นำมาพิจารณาว่ากฎหมายต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการจำหน่ายเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ สามารถใช้แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจริงได้หรือไม่ โดยประเด็นที่ได้ศึกษา มีดังนี้ การจดทะเบียนของผู้ประกอบการที่มีการจำหน่ายสินค้าทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ การคุ้มครองผู้บริโภคจากการซื้อเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ การคุ้มครองผู้บริโภคจากการโฆษณาเครื่องสำอางเกินจริง การรับรู้ข้อมูลของผู้ประกอบการผ่านฉลากเครื่องสำอาง การส่งมอบเอกสารการซื้อขายให้แก่ผู้บริโภค นอกจากนี้ ยังทำการศึกษากฎหมายเชิงเปรียบเทียบกับแนวทางการคุ้มครองผู้บริโภคที่มีการซื้อเครื่องสำอางผ่านช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ โดยเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศญี่ปุ่น และกฎหมายของประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งประเทศทั้งสองมีการบัญญัติในเรื่องการคุ้มครองเกี่ยวกับเครื่องสำอางไว้เป็นอย่างดี จนได้รับการยอมรับจากคนทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นจากการจำหน่ายทางช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ หรือช่องทางจำหน่ายอื่นๆ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศไทยได้แก่ พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ.2558 พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 เป็นต้น